10 hoạt động sáng tạo để học sinh thêm gắn kết khi học online

Khi còn là một trợ giảng trẻ tuổi, tôi đã từng gặp rất nhiều khó khăn để có thể giảng dạy lưu loát và ghi nhớ các ý chính trong giáo án của mình, mỗi khi bắt gặp ánh nhìn chán nản, trống rỗng, không mấy hứng thú từ các em học sinh.  May mắn thay, tình trạng đó không kéo dài quá lâu, nhờ vào lời khuyên của một người cố vấn khi có cơ hội dự giờ lớp học của tôi.  Dù vậy, tôi vẫn ngờ rằng kinh nghiệm của mình không tốt bằng kinh nghiệm của các thầy cô mới nổi khác. Trong bài viết này, tôi đã đúc kết lại toàn bộ kinh nghiệm của mình trong việc gắn kết khi học online trong quá trình dạy học và làm trợ giảng của chính mình khi còn là sinh viên đại học.

Ngày nay, đối với giáo dục đại học, yêu cầu đối với sinh viên phải tích cực chủ động học tập thay vì chỉ ngồi một chỗ tiếp thu một cách thụ động ngày càng lớn. Như Jennifer Stanchfield đã từng nói, “học sinh sẽ ghi nhớ được nhiều kiến thức hơn khi được học thông qua khám phá và tranh luận hơn là được cung cấp sẵn câu trả lời.”

Việc thu hút sự chú ý của học sinh ngày nay trở nên khó khăn hơn bao giờ hết. Tuy nhiên, tôi đã cải thiện đáng kể cách dạy học của mình trong hơn 30 năm qua, với một niềm tin đơn giản rằng dạy học không chỉ là cứ nói thao thao bất tuyệt. Niềm tin đó cũng đã liên tục thúc đẩy tôi khám phá, thử nghiệm nhiều cách tiếp cận thú vị và sáng tạo để gắn kết học sinh của mình.

Một số chiến lược nổi bật mà tôi sẽ chia sẻ ở đây sẽ giúp bạn thúc đẩy học sinh tích cực tham gia và phát biểu sôi nổi hơn trong giờ học. Trong số đó, nhiều chiến lược được đúc kết từ cuốn sách Total Participation Techniques: Making Every Student an Active Learner, viết bởi Himmele – cuốn sách đã thực sự thay đổi cách giảng dạy của tôi.  Nào, hãy cùng bắt đầu hành trình sáng tạo của bạn!

>>> Có thể bạn muốn xem: Top 10 phần mềm dạy học trò chơi hay nhất hiện nay

10 chiến lược gắn kết để tạo năng lượng và động lực cho học sinh của bạn

Trước khi chúng ta chia nhỏ các chiến lược cụ thể mà bạn có thể sử dụng để thúc đẩy học sinh năng nổ hơn, điều quan trọng đầu tiên là hãy ghi nhớ rằng có năm loại tương tác khác nhau: xã hội, hành vi, cảm xúc, trí tuệ và thể chất.  Là giáo viên, về cơ bản, chúng ta có thể đạt được hai hoặc ba trong số các loại tương tác này, nhưng một số loại chúng ta có thể sẽ bỏ lỡ, đặc biệt nếu bạn chưa từng về chúng.  Ví dụ, tôi đã từng gặp khó khăn khi tìm kiếm các ý tưởng “thể chất” để lôi kéo các em học sinh hoạt động tay chân nhiều hơn trong lớp học.

Dưới đây, tôi đã phân loại các chiến lược gắn kết của mình theo các loại hình tương tác trên. Các chiến lược này được thiết kế để sử dụng trong các lớp đại học và có thể dễ dàng được điều chỉnh cho bất kỳ lĩnh vực nghiên cứu nào.

Gắn kết xã hội: Tạo kết nối với sinh viên thông qua hợp tác và chia sẻ

Gắn kết xã hội là loại hình liên quan đến các tương tác xã hội. Chìa khóa để có được sự gắn kết xã hội hiệu quả là giúp học sinh biết và tin tưởng bạn cũng như các bạn học khác ngay từ đầu học kỳ. Các chiến lược sau đây được thiết kế để cho phép học sinh tạo ra những kết nối quan trọng này, bởi chúng sẽ góp phần lớn giúp bạn xây dựng một môi trường học tập hợp tác, hỗ trợ và tin cậy.

1. Làm quen với nhau

Trước khi bắt đầu một học kỳ mới, tôi thường sẽ gửi email cho sinh viên kèm một cuộc khảo sát để tìm hiểu thêm về những sở thích, những điều mà các em quan tâm. Một vài câu hỏi chính mà tôi thường hỏi bao gồm:

  • Mục tiêu nghề nghiệp của em là gì?
  • Phương pháp học tập nào mà em đánh giá là hiệu quả với em nhất? 
  • Chia sẻ năm sự thật về bản thân để giúp giảng viên hiểu em và đáp ứng nhu cầu học tập của em được tốt hơn.
  • Kể tên ba bài hát hoặc ba nhạc sĩ mà em yêu thích?
  • Em có còn điều gì muốn chia sẻ với tôi để tôi có thể hỗ trợ cho việc học của em một cách tốt nhất không?

Tôi cũng chuẩn bị một bản trình chiếu PowerPoint mà tôi sử dụng để giới thiệu bản thân vào ngày đầu tiên đến lớp. Tôi chia sẻ những câu chuyện cá nhân, nghề nghiệp và cả những bức ảnh gia đình mình, với hy vọng rằng các sinh viên của tôi sẽ cảm thấy gắn kết với tôi hơn, từ đó có động lực để mở lòng hơn. Tôi cũng thích chia sẻ những câu chuyện về mối quan hệ mới nhất của tôi với các ngôi sao nhạc đồng quê mà tôi gặp ở Nashville (như lần tôi nhận được cái ôm nồng thắm từ Chris Janson tại nhà thờ).

Sau đó, tôi yêu cầu học sinh của mình tạo bảng tên: viết thật to tên của học sinh trên giấy ghi chú được gấp lại để nhanh chóng làm quen với lớp học. Tôi cũng yêu cầu sinh viên sử dụng thẻ này để vẽ hoặc viết những ý tưởng ngắn gọn về sở thích của các em, từ đó tạo tiền đề để các em biết giới thiệu bản thân như thế nào với bạn cùng lớp.

2. Tìm một ai mà người đó … (Find someone who…)

Tôi sẽ cố gắng lên kế hoạch cho các hoạt động ngày đầu tiên của lớp học để tạo ra những cơ hội đơn giản cho học sinh làm quen lẫn nhau một cách nhẹ nhàng. Ví dụ, tôi vẽ một bảng lưới 9×9 có chín khoảng trắng, trong đó liệt kê các tiêu chí khác nhau. Học sinh phải tìm một bạn khác trong lớp đáp ứng các tiêu chí được liệt kê trong mỗi ô trống đó (xem Hình 1). Ví dụ: “Tìm một ai đó thích dậy sớm”.

Khi đi vòng quanh phòng, nhiệm vụ của từng em là phải tìm ai đó tương thích với nội dung từng ô lưới và điền tên người đó vào. Hoạt động này đóng vai trò như phương pháp “làm quen” (ice breaker) tuyệt vời, giúp học sinh biết tên của nhau, điều này rất quan trọng để giúp các em cảm thấy được kết nối với các bạn cùng lớp.

Find Someone Who…là một trò chơi tuyệt vời cho buổi học đầu tiên mang đến cho học sinh cơ hội tìm hiểu thêm về nhau một cách vui vẻ, nhẹ nhàng.

Gắn kết hành vi: Thiết lập các quy tắc, thói quen và vai trò

Gắn kết hành vi là chiến lược tập trung điều chỉnh và xây dựng các thói quen học tập của học sinh.. Một trong những điều quan trọng mà giáo viên cần chú ý là tìm cách dạy học sinh hình thành các thói quen và hành vi mà bạn muốn để cải thiện chất lượng của các cuộc thảo luận với bạn cùng lớp, tương tác hiệu quả trong lớp học. Những chiến lược này cũng giúp tạo ra cảm giác an toàn khi các em hiểu rõ được bạn có yêu cầu, mong đợi như thế nào đối với các em.

Chẳng hạn, trước khi học sinh của tôi vào lớp, tôi sẽ yêu cầu các em đợi cho đến khi tôi mở cửa, vì tôi muốn chắc chắn rằng tôi đã chuẩn bị mọi thứ đầy đủ trong phòng học cho các hoạt động trong ngày. Các em cũng biết rằng tôi sẽ luôn có câu hỏi gợi mở hàng ngày để các em thảo luận trước với các bạn khi đến lớp. Đây là “mẹo” để thú hút học sinh chú ý đến chủ đề bài học trong ngày.

Dưới đây là một số chiến lược khác để gắn kết hành vi học tập:

3. Bounce cards

Với chiến lược “bounce cards”, tôi cung cấp cho mỗi học sinh một chiếc thẻ liệt kê các câu hỏi hoặc gợi ý chính mà tôi muốn các em thảo luận với một người bạn bất kỳ hoặ thảo luận theo nhóm. Các câu hỏi có thể chung chung để các em có thể thảo luận về bất kỳ chủ đề nào. (Ví dụ: “Diễn đạt lại những gì bạn của em vừa chia sẻ” hoặc “Đó là một điều tuyệt vời bởi vì…”) Các câu hỏi được thiết kế để giúp học sinh củng cố kỹ năng lắng nghe và đào sâu vào cuộc trò chuyện của mình. Những câu gợi ý sẽ yêu cầu sinh viên mở rộng, diễn đạt lại và đặt thêm các câu hỏi cho bạn của mình để phát triển cuộc đối thoại, thay vì chỉ đưa ra một câu trả lời đơn giản.

Ví dụ, nếu tôi yêu cầu học sinh thảo luận về một video clip, thì các em có thể chỉ nói là mình có thích nó hay không. Nhưng khi sử dụng “Thẻ trả lại”, các em buộc phải tìm hiểu câu chuyện một cách sâu hơn: em thích nó vì điều gì, tình tiết nào… Bạn có thể điều chỉnh các câu hỏi trên thẻ cho phù hợp với mục đích giảng dạy của mình. Đối với những em học sinh gặp khó khăn với kỹ năng giao tiếp, đây có thể là một bài tập tuyệt vời để giúp em phát triển câu chuyện với những câu trả lời chi tiết hơn.

4. Biểu đồ chữ T của bài giảng

Bạn có thể nhận thấy rằng trong quá trình ghi chép, học sinh dường như không thực hiểu rõ những gì mình đang học. “Biểu đồ T của Bài giảng” bao gồm một mẫu đơn giản, nơi học sinh ghi chú lại những ý chính ở phía bên trái của trang. Trong suốt bài giảng, cứ vài phút một lần, hãy tạm dừng giảng bài và yêu cầu học sinh tóm tắt những nội dung chính mà giáo viên vừa trình bày theo cách hiểu của em – những ý tưởng này học sinh có thể viết ở phía bên phải của mẫu.

Quá trình tạm dừng-đánh giá-tóm tắt này giúp tăng cường khả năng hiểu bài và có thể được mở rộng để học sinh chia sẻ tóm tắt của họ với những bạn khác để đào sâu bài giảng hơn nữa, đồng thời nâng cao sự gắn kết xã hội.

Gắn kết cảm xúc: Tạo niềm vui, sự kết nối và kỷ niệm

Sự gắn kết về mặt cảm xúc đòi hỏi giáo viên phải tạo ra những trải nghiệm học tập tích cực và an toàn cho tất cả học sinh của mình. Học sinh sẽ không tự nhiêm cởi mở chia sẻ suy nghĩ của bản thân trong lớp nếu các em cảm thấy mình sẽ bị giáo viên hoặc bạn cung lớp chế giễu hoặc không tôn trọng.

Một trong những phương pháp mà tôi hãy sử dụng để tạo ra những kết nối cảm xúc là âm nhạc. Tôi sẽ bắt đầu lớp học của mình bằng việc chơi một bài hát hoặc video ca nhạc yêu thích của một em học sinh nào đó trong lớp (dựa trên những gì các em đã chia sẻ với tôi trong cuộc khảo sát ban đầu). Điều này sẽ khiến học sinh thích thú, đồng thời cũng sẽ đánh giá cao giáo viên hơn vì tôi đã thực sự đọc những tâm tư, chia sẻ mà các em đã viết. 

Dưới đây là một số chiến lược khác để gắn kết học sinh của bạn về mặt cảm xúc.

5. Phương pháp Ripple

Himmele đề xuất việc sử dụng phương pháp Ripple: Thay vì đơn giản chỉ kêu gọi những học sinh giơ tay, bạn hãy “làm rối” câu hỏi của mình bằng cách yêu cầu từng học sinh tự trả lời trước (bằng cách suy nghĩ trong đầu hoặc viết ra giấy). Sau đó, các em sẽ chia sẻ câu trả lời của mình với một đến ba bạn học trước khi bạn yêu cầu học sinh giơ tay chia sẻ với cả lớp. Quá trình này đảm bảo rằng mọi học sinh trong lớp đều có thời gian suy nghĩ về câu trả lời.

Ví dụ: tôi thường sử dụng phương pháp Ripple mỗi khi yêu cầu sinh viên của mình chia sẻ một “Aha moment” – một khoảnh khắc mà em khám phá được một điều gì đó mới, mỗi tuần. Điều này giảm bớt áp lực cho những em học sinh không hay phát biểu trong lớp. Học sinh sẽ sớm nhận ra rằng trải nghiệm của em cũng có giá trị như tất cả những người khác và tất cả chúng ta đều nên đóng góp vào giờ học. Các em cũng sẽ nhận ra rằng, đôi khi, một thất bại nào đó của mình có thể trở thành một bài học kinh nghiệm quý giá, không chỉ cho em mà còn cho những người khác. 

Gắn kết trí tuệ: Thúc đẩy sự lựa chọn, thách thức và tò mò

Gắn kết trí tuệ đào sâu sự tò mò, ham học hỏi và những khám phá mới có ý nghĩa. Bất cứ khi nào có thể, hãy cho học sinh lựa chọn nhiệm vụ, chủ đề và chiến lược để thể hiện khả năng học tập của mình. Nhiệm vụ càng phù hợp và xác thực, các em càng có động lực tham gia và hoàn thành tốt.

Dưới đây là một số hoạt động để khơi dậy sự tò mò và ý nghĩa.

6. Drama, Please!

Hãy áp dụng các tình huống đòi hỏi kỹ năng giải quyết vấn đề, đóng vai (role playing) hay diễn kịch (acting) để thể hiện khả năng học tập. Giáo viên sẽ cần phải trình bày cụ thể về yêu cầu của mình, nhưng hãy để học sinh tự do khám phá sở thích và xác định phương thức trình bày ý tưởng.

Trong lớp học của tôi, tôi thường tổ chức các buổi học cho phép các em được đóng vai trò là phụ huynh-học sinh. Tôi mở đầu điều này bằng cách chiếu một đoạn video clip từ bộ phim sitcom Everybody Loves Raymond. Tuy clip hài hước, nhưng nó giúp học sinh nhận ra sự tổn thương của phụ huynh (và giáo viên) trong những tình huống cụ thể, đây là một hiểu biết cần thiết khi tiến hành một cuộc họp phụ huynh-học sinh hiệu quả.

7. Thẻ IQ

Thẻ IQ cũng là một phương pháp thú vị và hiệu quả để học sinh chia sẻ những hiểu biết của mình về những gì các em đã học được, cũng như đưa ra câu hỏi sau một bài giảng hoặc một hoạt động trong lớp. Học sinh diễn đạt lại những cách hiểu của mình (insight) (đại diện cho chữ “I” trong IQ) trên một mặt của thẻ. Những hiểu biết này có thể liên quan đến một điều gì đó mới mà em đã học được trong lớp học, hoặc một tình huống “nếu thì” – viết ra những cách giải quyết của em về một tình huống cụ thể có thể xảy ra khi đi làm hoặc trong đời sống cá nhân.

Trên mặt còn lại của thẻ, học sinh sẽ viết một câu hỏi (question) (Q) mà các em có. Thông thường, tôi thích để học sinh chia sẻ thẻ của mình với các bạn theo cặp. Sau đó, tôi sẽ thu thập lại các thẻ để tập hợp thành một kho dữ liệu để đánh giá không chính thức về việc tiếp thu bài của các em. Đây có thể dùng như một hoạt động kết thúc buổi học tuyệt vời, bởi nó cho phép các em xem lại nội dung chính của bài học và giúp tôi đánh giá xem học sinh có nắm bắt được bài tốt hay không.

Gắn kết thể chất: Tạo ra những hoạt động thể chất có ý nghĩa

Gắn kết thể chất liên quan đến một số hình thức vận động. Đây cũng là một chiến lược gắn kết thường bị bỏ qua trong các lớp học đại học. John Ratey, tác giả của Spark (Hatchett, 2008), nói rằng “tập thể dục là công cụ mạnh mẽ nhất mà bạn có làm để tối ưu hóa chức năng củanão.” Mặc dù thời gian và không gian có thể là những thách thức hạn chế việc vận động cơ thể trong lớp học, nhưng những nỗ lực nhỏ để lôi kéo học sinh giúp đỡ hoạt động thể chất, giữ cho các em tập trung, có thể góp phần làm thay đổi bộ não của các em, nhờ việc tăng cường các đường dẫn của neuron thần kinh dẫn đến cải thiện khả năng lưu trữ và truy xuất thông tin – theo những lý giải khoa học.

Mặc dù sự tương tác thực tế có thể mang lại sự mới mẻ cho lớp học của bạn, đừng quên cân nhắc đến khả năng thể chất và khả năng linh hoạt của học sinh, đồng thời dành ra những không gian cần thiết để các em có thể hoạt động thể chất trong lớp.

Một vài phương pháp giúp học sinh tham gia vào hoạt động thể chất trong giờ học:

8. Whiteboard Splash và Gallery Walk

Whiteboard Splash (đôi khi được gọi là “chalkboard splash” hoặc “graffiti wall“): học sinh trả lời câu hỏi bằng từ ngữ hoặc hình ảnh giải thích cho một ý tưởng hoặc khái niệm nào đó bằng cách viết lên bảng trắng (hoặc giấy khổ lớn).

Ví dụ, tôi có thể đặt ra những câu hỏi mang chủ đề về giáo dục học sinh: “Những hoạt động nào nên được đưa vào lịch trình cho ngày đầu tiên đi học của trẻ nhỏ?” hoặc, “Bạn có thể sử dụng một số chiến lược nào để đánh giá quá trình giảng dạy của mình?” Học sinh sẽ làm việc theo cá nhân hoặc theo nhóm nhỏ để minh họa ý tưởng của mình. Sau đó, cho phép các em đi vòng quanh phòng để “tham quan phòng trưng bày”, quan sát và tìm hiểu những ý tưởng được dán quanh phòng từ các bạn khác.

Để đảm bảo rằng học sinh không đi qua bài tập này một cách thụ động, hãy yêu cầu các em viết ra những ý tưởng mới, khác biệt, đáng ngạc nhiên hoặc đáng ghi nhớ. Sau đó, học sinh có thể chia sẻ kết quả và trả lời các câu hỏi khác.

9.Vòng kết nối bên trong và bên ngoài

Đây là một trong những hoạt độnt yêu thích của tôi để nâng cao những vận động thể chất và gắn kết xã hội trong lớp học. Tôi yêu cầu học sinh tạo hai vòng tròn đồng tâm, mỗi em ở phía trước hoặc phía sau một bạn nào đó trong vòng tròn . Sau đó, nhóm vòng tròn bên trong được yêu cầu quay lại và đối mặt với một người bất kỳ đang đứng ở vòng tròn bên ngoài. Tôi đưa ra lời gợi ý để các cặp thảo luận (ví dụ: “Một số lý do dẫn đến hành vi sai trái của học sinh là gì?”), và đặt ra giới hạn thời gian để mỗi cặp chia sẻ câu trả lời ngắn gọn cho câu hỏi.

Sau đó, học sinh sẽ lần lượt lắng nghe phản hồi của bạn đồng hành. Đảm bảo đặt hẹn giờ để học sinh biết khi nào nên kết thúc cuộc trò chuyện của mình. Sau đó, tôi yêu cầu nhóm vòng tròn bên ngoài di chuyển hai nơi sang trái để họ đang đối mặt với một người khác. Bạn có thể đưa ra lời gợi ý giống nhau hoặc khác và quá trình này lại tiếp tục lặp lại.

Để học sinh nghiêm túc tham gia vào hoạt động này, hãy quan sát, lắng nghe các cuộc trò chuyện để có thêm ý tưởng về mức độ hiểu biết và tương tác của học sinh, sau đó bạn có thể sử dụng một vài thông tin bạn nghe được để tiến hành thảo luận kết thúc với cả nhóm. Nếu bị giới hạn bởi không gian, giáo viên có thể cân nhắn sử dụng hành lang hoặc đi ra ngoài trời (nếu thời tiết cho phép). Nếu bạn có học sinh bị hạn chế khả năng vận động, bạn có thể tiến hành hoạt động này bằng ghế (và xe lăn) để đảm bảo em vẫn được tham gia. Đừng quên đặt bất kỳ học sinh nào bị hạn chế về khả năng vận động ở vòng trong để chỉ những học sinh ở vòng ngoài phải di chuyển trong suốt hoạt động.

Đối với các lớp học trực tuyến, hãy chia các cặp sinh viên vào các phòng riêng và cho các em một khoảng thời gian ngắn (một đến hai phút) để chia sẻ ý tưởng của em với bạn đồng hành của mình. Sau đó, bạn có thể chỉ định ngẫu nhiên cho từng em một bạn đông hành mới bằng cách thiết lập phòng thảo luận nhóm mới.

10. Trò chơi đánh giá Origami

Bạn có thể liên hệ hoạt động này với trò chơi Đông Tây Nam Bắc (trò chới xếp giấy orgami). Các cặp có thể thay phiên nhau kể vận may của nhau hoặc đố nhau. Tôi sử dụng điều này thường xuyên như một hoạt động ôn tập nội dung trước các kỳ thi. (Bạn có thể tìm thấy hướng dẫn xây dựng và triển khai trò chơi này tại đây.)

Nhiệm vụ của bạn là tạo ra tám câu hỏi kết thúc có câu trả lời ngắn đơn giản để chúng phù hợp với bảng trò chơi. (ví dụ: “Loại gắn kết nào liên quan đến chuyển động?” theo sau là câu trả lời, “Gắn kết thể chất”.) Mỗi ​​cặp học sinh nhận được một tác phẩm gấp giấy origami (xem Hình 2) và lần lượt đặt câu hỏi cho nhau từ trò chơi phần cho đến khi tất cả các câu hỏi đã được trả lời hết.

Một ví dụ về Trò chơi xếp giấy Origami gắn kết học sinh
Một ví dụ về Trò chơi xếp giấy Origami.

Giữ ý tưởng mới và có ý nghĩa

Việc thêm những hoạt động đơn giản nhưng có ý nghĩa này vào thực tiễn giảng dạy không chỉ giúp tạo ra một môi trường học tập hứng khởi, vui vẻ cho học sinh của tôi mà còn cho tôi thêm năng lượng để đến lớp. Tôi có thể dạy một lớp trong ba giờ và thời gian trôi qua nhanh chóng đối với cả tôi lẫn học sinh.

Nói một cách đơn giản: Để giữ cho học sinh của chúng ta có động lực, chúng ta phải luôn có động lực. Những chiến lược này có thể giúp bạn tránh đi vào lối mòn, cứ lắp đi lặp làm những nội dung giống nhau từ năm này sang năm khác. Tuy nhiên, hãy nhớ rằng, một ý tưởng dù hay ho đến đâu cũng có thể trở nên cũ kỹ nếu lạm dụng quá mức, vì vậy hãy nhớ kết hợp chúng một cách hợp lý nhất.

Sự mới lạ và thú vị là những lợi ích bổ sung giúp học sinh tương tác tốt hơn trong lớp học. Vì vậy, hãy sử dụng thời gian trên lớp một cách khôn ngoan bằng cách chọn những câu hỏi có ý nghĩa, hoạt động tương tác có liên quan đến mục tiêu học tập của bạn. Chỉ cần làm được như vậy, tôi tin rằng bạn sẽ nhanh chóng chứng kiến học sinh của mình trở nên tiến bộ hơn.